Verslag Festival

Door: Govert Geldof en Baukje Boersma (Franekeradeel)

Het festival

Er was veel keus op 11 juni 2016. Je kon naar het Oerol op Terschelling, Pinkpop in Landgraaf, de vliegshow bij Leeuwarden of … naar het festival van de inclusieve politieke cultuur. Wij gingen naar de laatste, in het prachtige gemeentehuis te Zeist. Een honderdtal deelnemers ging actief met elkaar in dialoog, afkomstig uit alle partijen, jong en oud door elkaar, veel raadsleden en griffiers, maar ook ‘gewoon’ geïnteresseerde burgers. Een kleurrijk gezelschap. Geen gezapige presentaties. Het begon met een krachtig rollenspel rond schuld en schaamte, plenair. De casus was herkenbaar: een drukbezochte activiteit in een buurtcentrum was uit de hand gelopen. Jongeren waren met elkaar op de vuist gegaan. Er was zelfs iemand zwaar gewond geraakt. Hoe gaan we hiermee om? Belangrijk detail: de buurtvereniging had geen vergunning aangevraagd. We werden ingedeeld in vier groepen: raadsleden, wethouders, ambtenaren en burgers. En ja hoor, het traditionele patroon ontvouwde zich. De deelnemers speelden hun rollen overtuigend. Men ging op zoek naar de schuldige. “We moeten een onderzoek instellen” en zelfs “de wethouder heeft gefaald en moet aftreden.” De jij-bakken rolden over de vloer. Tot aan die ene vraag van een ambtenaar: “Hoe gaat het met de gewonde?” De schaamte kwam, en het besef dat het tot dan toe gevoerde spel geen recht deed aan de waarden waar we voor staan. De aanleiding van de dag werd op in dit rollenspel angstwekkend helder in beeld gebracht. Diep ingesleten gewoontes in politiek en bestuur ondergraven de eigen geloofwaardigheid. Vertrouwen erodeert. Dat moet anders kunnen.

Inclusief

In de vele gesprekken kwam één begrip heel vaak naar voren: complexiteit. De opgaven waarvoor we gesteld zijn laten zich niet reduceren tot simplistische standpunten en meningen. Hoe gaan we om met de vluchtelingenproblematiek? Hoe vergroten we de kwaliteit van onze leefomgeving? Hoe bieden we zorg aan de zwakken in onze samenleving? Hoe pakken we criminaliteit aan? Toch doen we dit, want met een snelle reactie in de politieke arena kun je scoren. Als de microfoon van een journalist voor je neus verschijnt braak je krachtige taal, in de hoop ruim geciteerd te worden. Het antwoord: “ik weet het niet… ik moet er nog even over nadenken” wordt niet gepruimd, denk je. Verschillen in inzichten worden op deze wijze aangescherpt tot politieke frontlinies. Gevolg is dat veel mensen worden uitgesloten en zich niet meer herkennen in het spel dat gespeeld wordt. Je reduceert complexiteit. De essentie van het inclusieve is dat je dit niet doet. Je accepteert dat er geen eenvoudige oplossingen zijn, gaat in dialoog met anderen op zoek naar handelingen die getuigen van wijsheid en komt zó tot oplossingen. Het kan! Echter, dat vraagt wel om een aanpassing. In een inspirerend betoog tijdens de lunchpauze stelde Marcel ten Hoove: “ons politieke huis is uitgewoond.” Dat wil niet zeggen dat het moet worden afgebroken en er iets totaal nieuws moet worden gebouwd. Een grondige renovatie is wel nodig.

Het belang van (zelf)reflectie

Een eenvoudige reflex kan zijn van: dit en dat moet anders, maar dat kan niet, want anders pissen we naast de pot. “De journalisten dwingen ons ertoe.” “De coalitie staat niet open voor goede ideeën van de oppositie.” “Als we het niet doen, gaan alle stemmen naar Wilders.” En zo blijft alles zoals het was en slijten de sporen nog dieper in. Als je de oorzaak bij anderen legt, leg je ook het handelingsperspectief bij anderen, wat nooit handig is. De eerste vraag is dan ook: wat kan ik er zelf aan doen? Reflecteer op je eigen handelen. Dat klinkt als een open deur, maar de gesprekken maakten duidelijk dat we als politieke haantjes niet echt open staan voor zelfkritiek. Laat staan kritiek van anderen. In een aantal sessies zijn we diep gegaan. “Wat heeft mijn bijdrage in de raad teweeggebracht?” “Heb ik mijn beelden aangepast aan wat anderen hebben gezegd?” “Waarom blijf ik het oneens zijn met ‘de vijand’ terwijl ik ze eigenlijk wel gelijk geef?” In die reflectie werk je aan het fundament van het te renoveren huis. Als onze inzet is het toevoegen van waarden aan de eigen gemeente of provincie, waarom is partijpolitiek dan zo belangrijk?

Geen coalitie en oppositie

Er zijn gemeenten die goede ervaringen hebben opgedaan met het elimineren van het onderscheid tussen coalitie en oppositie. Je stelt dan geen coalitieakkoord meer op, maar een raadsakkoord op hoofdlijnen. Vanuit alle partijen en organisaties kunnen mensen solliciteren naar de wethouderfunctie die ze ambiëren. Dan ontstaat het inclusieve en wordt recht gedaan aan het dualisme. Je haalt op deze wijze het maximale uit zowel politici – over de volle breedte – en het bestuur. Het debat verruil je voor dialoog. In een debat praat je tegen elkaar, in een dialoog met elkaar. Een debat wil je winnen, in een dialoog passen betrokkenen hun beelden aan. Er is dan sprake van politieke vernieuwing. Kamerlid Tanja Jadnanansing stelt daarbij dat mensen het LEF moeten hebben om echt te Luisteren, Empathie te tonen en Feedback te accepteren. Durven wij in Fryslân het gesprek aan te gaan over deze principes bij de vorming van de nieuwe gemeente Waadhoeke?

Jongeren

Bij het festival waren veel jongeren aanwezig en ze lieten goed van zich horen. Ze gaven ook een duidelijk signaal af. “Je moet ons niet lokken met houseparty’s en vette rap, maar betrekken in het echte spel.” Neem jongeren serieus. Je merkt dat ze LEF tonen. Voor de oudere garde geldt “kennis is macht” en voor jongeren geldt “kennis is delen.” Voor hen is de politieke vernieuwing minder een te nemen obstakel.

Hopelijk volgend jaar weer een dergelijke festival, want je krijgt er veel positieve energie van.

Advertenties

Categorieën:Artikelen

Ayla Schneiders

Statenlid D66 Provincie Utrecht - Student Academische Lerarenopleiding Primair Onderwijs HU / UU - Afgestudeerd toneelschrijver HKU